co dziś dzieje się w Polsce

Kompost jesienią: co wrzucić, czego nie wrzucać i jak przetrwać z nim zimę

Jesienne liście i resztki z warzywnika nie muszą trafiać do worka na śmieci. Dobrze prowadzony kompost wraca do ogrodu jako cenny nawóz, a w listopadzie wystarczy kilka prostych czynności, by przetrwał zimę.

3 min czytania

Jesień to dobry moment, żeby uporządkować ogród i zamienić jego odpady w coś pożytecznego. Liście, skoszona trawa i resztki z grządek to surowiec, który przy odrobinie uwagi zamienia się w próchnicę. Poniżej znajdziesz zasady, które pomogą Ci zrobić to bez zapachu, much i frustracji, nawet gdy kompostownik stoi w cieniu za domem.

Po co kompost jesienią

Kompost poprawia strukturę gleby: piaszczysta lepiej zatrzymuje wodę, a ciężka glina staje się bardziej przepuszczalna. Dodaje też roślinom składników pokarmowych i sprzyja życiu pożytecznych organizmów w ziemi. Jesienią masz zwykle najwięcej materiału, bo opadają liście, a warzywa z lata dojrzewają lub już zeszły. Jeśli zostawisz to wszystko na kupie w kącie, rozkład pójdzie wolno i nierówno. Lepiej zebrać odpady w kompostowniku lub pryzmie i zadbać o nie przez kilka tygodni.

Zielone i brązowe: proporcja, która działa

Kompost potrzebuje dwóch rodzajów materiału. Zielone dostarczają azotu i przyspieszają rozkład, a brązowe dają węgiel i strukturę, dzięki której powietrze krąży w środku. Najprostsza zasada to mniej więcej dwie porcje brązowych na jedną porcję zielonych, objętościowo.

Zielone (azotowe)Brązowe (węglowe)
skórki z warzyw i owocówsuche liście
świeża, niezaschnięta trawasłoma i sucha ściółka
fusy z kawy i zaparzone herbatypocięte gałązki i zrębki drzewne
resztki warzyw z grządkitektura bez kolorowego nadruku, pocięta na kawałki

Jeśli pryzma śmierdzi, jest zbyt mokra i zbita, dodaj brązowych i przerzuć ją widłami. Jeśli wolno się rozkłada i jest sucha, dołóż zielonych i podlej.

Czego nie wrzucać do kompostownika

Część odpadów zepsuje mieszankę albo przyciągnie szkodniki. Trzymaj się kilku zasad:

  • mięsa, ryb, kości i produktów mlecznych, bo przyciągają gryzonie i psują zapach,
  • tłuszczów, sosów i gotowanych resztek z przypraw,
  • chorych roślin, np. z plamami, zgnilizną czy mączniakiem, bo patogeny mogą przetrwać,
  • roślin z dojrzałymi nasionami chwastów oraz korzeni perzu,
  • odchodów zwierząt domowych, popiołu z węgla i zamieszczonych w nich materiałów,
  • dużych ilości skórek cytrusowych, które spowalniają rozkład.

Gałęzie grubsze niż kciuk najlepiej rozdrobnić lub przeznaczyć na osobną kupę, bo inaczej będą leżeć latami.

Co zrobić z kompostownikiem przed mrozami

Zanim spadnie śnieg, wykonaj kilka prostych czynności:

  1. Przerzuć pryzmę widłami, żeby wymieszać warstwy i wprowadzić do środka powietrze.
  2. Sprawdź wilgotność. Materiał ma być wilgotny jak dobrze wyciśnięta gąbka. Zbyt mokry zgnije, a suchy zamarznie i przestanie się rozkładać.
  3. Dołóż warstwę suchych liści lub słomy na wierzch, żeby osłonić środek przed mrozem i przemakaniem.
  4. Jeśli masz kompostownik z pokrywą, domknij ją. Przy dużej pryzmie ochroni ją przed deszczem.
  5. Zabezpiecz w ogrodzie miejsce na przyszłe zapasy brązowych odpadów, np. pod wiatą lub w suchym kącie.

Zimą kompost praktycznie stoi w miejscu, gdy temperatura spada wyraźnie poniżej zera. Nie musisz się tym martwić. Wiosną zacznie się znowu rozkładać, a ostrożne przerzucenie w marcu lub kwietniu przyspieszy proces.

Czego unikać zimą

Najczęstszy błąd to wrzucanie do kompostownika wszystkiego, co zostało po jesiennych porządkach, bez zastanowienia. Drugi to zostawianie pryzmy bez pokrycia w czasie długich, deszczowych tygodni, kiedy materiał nasiąka wodą i zaczyna gnić zamiast się rozkładać. Trzeci to przekonanie, że kompost trzeba zasilać nawozami chemicznymi. Zwykle wystarczy dobra równowaga zielonych i brązowych oraz cierpliwość.

Jeśli nie masz kompostownika, a chcesz gromadzić liście, zrób prostą kupę w rogu działki, osłoniętą siatką. Po roku liście zamienią się w ziemię liściową, która świetnie nadaje się do ściółkowania i podsypywania grządek. Więcej o przygotowaniu ogrodu przed zimą znajdziesz w osobnym poradniku: Ogród przed zimą: co zrobić w listopadzie, zanim przyjdą przymrozki.

Najczęstsze pytania

Czy liście z drzew można wrzucać do kompostu w całości?

Tak, ale lepiej je pociąć kosiarką lub wcześniej rozdrobnić, bo wtedy szybciej się rozkładają. Duże, zlepione liście tworzą zbitą warstwę, przez którą nie przepływa powietrze.

Czy kompost zimą może przestać pachnieć dobrze?

Zapach zwykle oznacza nadmiar wilgoci albo zbyt dużo zielonych odpadów. Dodaj suchych brązowych materiałów, przerzuć pryzmę i sprawdź, czy nie leży w miejscu, gdzie zalega woda.

Ile czasu trwa, zanim kompost będzie gotowy do użycia?

Czas zależy od składu, wilgotności i tego, jak często pryzmę przerzucasz. Przy prostym, nieprzerzucanym kompostowniku proces trwa zwykle co najmniej kilka miesięcy, a czasem dłużej. Dojrzały kompost jest ciemny, ma ziemisty zapach i nie widać w nim już rozpoznawalnych liści ani skórek.

Udostępnij Facebook X WhatsApp

Więcej z działu Ogród i działka

wszystkie →