Czujnik tlenku węgla w domu: gdzie go zawiesić i jak sprawdzić, czy działa
Tlenku węgla nie widać i nie czuć, dlatego czujnik to najprostszy sposób, by zauważyć zagrożenie, zanim da o sobie znać. Podpowiadamy, jaki wybrać, gdzie go zamontować i jak regularnie sprawdzać jego działanie.
Jesień i początek zimy to czas, gdy na dobre ruszają piece, kotły, kominki i kuchenki gazowe. Większość z nich działa bez problemów, ale każde urządzenie spalające paliwo może wytwarzać tlenek węgla, jeśli spalanie jest niepełne albo spaliny nie mają jak wyjść na zewnątrz. Dobrze dobrany i poprawnie zamontowany czujnik to niewielki wydatek, który może dać czas na reakcję.
Dlaczego tlenek węgla jest tak groźny
Tlenek węgla jest bezbarwnym i bezwonnym gazem. Nie drażni oczu ani gardła, więc nic nie podpowiada, że w powietrzu jest go za dużo. Po wdychaniu zaczyna wypierać tlen z krwi, a objawy często przypominają zwykłe zmęczenie czy przeziębienie: ból głowy, zawroty, senność, nudności. Szczególnie narażone są osoby śpiące, dzieci, osoby starsze i zwierzęta domowe, a także ktoś, kto po prostu zasnął w pokoju z nieszczelnym piecem.
Kiedy zagrożenie rośnie
Najczęściej problem zaczyna się od czegoś, co na pierwszy rzut oka wygląda niewinnie. Ryzyko zwiększają zwłaszcza następujące sytuacje:
- zatkany lub nieszczelny przewód kominowy albo wentylacyjny,
- piec lub kocioł bez przeglądu od dłuższego czasu,
- zasłonięte kratki wentylacyjne, uszczelnione na sztywno okna w pomieszczeniu z piecem,
- kuchenka gazowa używana do ogrzewania pomieszczenia,
- uruchamianie silnika samochodu w garażu połączonym z domem lub w zamkniętym, słabo wentylowanym pomieszczeniu,
- niedawna przeprowadzka do mieszkania, w którym urządzenia grzewcze nie były od lat sprawdzane.
Jeśli w domu zmieniło się cokolwiek przy ogrzewaniu, np. wymieniono piec albo przeróbkę wykonano w kominie, warto po tym zlecić kontrolę instalacji fachowcowi.
Jaki czujnik wybrać
Szukaj urządzenia z oznaczeniem zgodności z normą PN-EN 50291, która dotyczy czujników tlenku węgla w domowych instalacjach. Pamiętaj, że czujnik dymu i czujnik tlenku węgla to dwa różne urządzenia. Pierwszy reaguje na dym z pożaru, drugi na gaz, którego nie zauważysz zmysłami.
Na rynku spotkasz kilka typów zasilania. Wybór zależy głównie od tego, czy chcesz zamontować urządzenie samodzielnie, czy zleci to fachowiec.
| Typ zasilania | Zalety | Na co zwrócić uwagę |
|---|---|---|
| Bateryjny | Łatwy montaż bez kabli, można go przenieść | Trzeba pilnować wymiany baterii i daty przydatności urządzenia |
| Sieciowy z baterią zapasową | Stałe zasilanie, bateria podtrzymuje pracę przy zaniku prądu | Montaż wymaga podłączenia do instalacji elektrycznej, czasem robi to elektryk |
| Z wyświetlaczem | Pokazuje aktualne stężenie gazu | Zwykle droższy, a sam wynik trzeba umieć odczytać |
Ceny czujników są zróżnicowane, a orientacyjnie różnią się od kilkudziesięciu do kilkuset złotych w zależności od typu i wyposażenia. Dokładne kwoty zmieniają się, więc sprawdź bieżące oferty w sklepach z artykułami elektrycznymi lub budowlanymi.
Gdzie go zamontować
Miejsce montażu ma duże znaczenie. Zwykle najlepiej sprawdza się kilka zasad:
- jeden czujnik w każdym pomieszczeniu, w którym stoi urządzenie spalające paliwo, albo w jego pobliżu,
- jeden czujnik w pobliżu sypialni, bo tam najtrudniej zauważyć objawy podczas snu,
- na każdej kondygnacji domu, jeśli budynek ma kilka pięter,
- z dala od kuchenki, bo para i tłuszcz mogą powodować fałszywe alarmy,
- nie za zasłoną, meblem ani w zakamarku, gdzie powietrze słabo krąży.
Dokładną wysokość i odległość od urządzeń podaje instrukcja producenta, dlatego zanim wywiercisz pierwszy otwór, zajrzyj do niej. Jeśli mieszkasz w bloku, zapytaj też, czy w budynku nie ma wspólnej instalacji gazowej, która wymaga dodatkowych ustaleń z zarządcą.
Jak sprawdzić, czy czujnik działa
Czujnik nie jest urządzeniem, które ustawia się raz i zapomina. Dobra rutyna wygląda tak:
- Raz w miesiącu naciśnij przycisk testowy i poczekaj, aż urządzenie wyda sygnał.
- Sprawdź datę produkcji na obudowie. Czujniki mają ograniczoną żywotność, a producent podaje ją w instrukcji. Po jej upływie wymień całe urządzenie, nawet jeśli nadal świeci lampka.
- W przypadku modeli bateryjnych wymieniaj baterie zgodnie z zaleceniami, a jeśli urządzenie zacznie piszczeć w sposób przerywany, potraktuj to jako sygnał niskiego napięcia.
- Raz w roku odkurz obudowę, bo kurz może utrudniać pracę czujnika.
- Zapisz w kalendarzu datę następnej wymiany lub kontroli, żeby nie polegać na pamięci.
Co zrobić, gdy czujnik zaczyna alarmować
Alarm czujnika traktuj poważnie, nawet jeśli nie czujesz żadnego zapachu i nic nie wygląda niepokojąco. Najważniejsze są pierwsze minuty:
- Natychmiast wyjdź z pomieszczenia razem z domownikami i zwierzętami.
- Wyjdź na świeże powietrze i nie wracaj do środka, dopóki nie zostanie sprawdzone, co się dzieje.
- Zadzwoń pod numer alarmowy 112 i opisz sytuację.
- Nie wyłączaj urządzenia spalającego paliwo samodzielnie, jeśli nie masz pewności, co robisz. Lepiej zostawić to fachowcowi.
- Po wyjściu z zagrożenia zgłoś się do lekarza, jeśli pojawiły się objawy takie jak ból głowy, zawroty, nudności czy duża senność. Przy silnych objawach, np. omdleniu lub splątaniu, dzwoń od razu pod 112.
Sam fakt, że alarm się skończył, nie oznacza, że źródło problemu zniknęło. Konieczna jest kontrola kominiarska lub serwisowa urządzeń i przewodów.
Przegląd przed sezonem i codzienne nawyki
Czujnik to tylko ostatnia linia obrony. Większość problemów można wyeliminować wcześniej. Przed sezonem grzewczym zleć przegląd przewodów kominowych i wentylacyjnych oraz pieca lub kotła, zgodnie z zaleceniami kominiarza i serwisu. W trakcie zimy pilnuj, by kratki wentylacyjne były drożne, a w pomieszczeniu z piecem nie blokuj dopływu powietrza. Jeśli płomień w kuchence gazowej zmienia kolor na żółty lub pojawia się sadza, to sygnał do sprawdzenia urządzenia, a nie do odkręcania nastawy na własną rękę.
Najczęstsze pytania
Czy czujnik dymu wykryje tlenek węgla?
Nie. Czujnik dymu reaguje na cząstki dymu z pożaru, a tlenek węgla jest gazem, którego nie wykrywa. Do ochrony przed tlenkiem węgla potrzebny jest osobny czujnik CO.
Czy jeden czujnik wystarczy na cały dom?
Zależy od wielkości mieszkania, liczby pięter i miejsc, w których stoją urządzenia grzewcze. Zwykle w domu z kilkoma pomieszczeniami grzewczymi i sypialniami rozsądniej zamontować więcej niż jeden czujnik.
Jak długo wytrzyma czujnik?
Każdy model ma określony czas pracy, zwykle podawany przez producenta na obudowie lub w instrukcji. Po jego upływie czujnik należy wymienić, nawet jeśli wydaje się sprawny. Konkretną wartość sprawdź w dokumentacji swojego urządzenia.